Vijf accenten bij Herdenken en Vieren
Opgesteld door het Nationaal Comité 4 en 5 mei.
Vijf accenten bij herdenken
De volgende vijf accenten geven weer wat het comité als de kern van herdenken ziet. Ze zijn van toepassing op de Nationale Herdenking op de Dam, maar ook op andere herdenkingen:
1. Herdenken is een moment van stilstaan bij verlies
Herdenken is een vorm van collectieve rouwverwerking. We staan als samenleving stil bij het verlies dat de oorlog veroorzaakt heeft, de wonden die het geslagen heeft en de doorwerking hiervan. De eerste generatie oorlogsgetroffenen staat - zolang dat nog kan - centraal.
2. Herdenken is een moment voor reflectie
Herdenken is een manier om onszelf als samenleving te definiëren: hoe kijken we terug op de geschiedenis, welke waarden ontlenen we aan de oorlogservaring, en waar willen we ons vandaag voor inzetten? Zonder zulke reflectie verliest een herdenking snel zijn waarde.
3. Herdenken moet generatie-bestendig zijn
De eerste generatie staat centraal zolang dat kan, maar steeds vaker zullen jongere generaties de fakkel overnemen. Hun aanwezigheid en rol in herdenkingsrituelen wordt zichtbaarder.
4. Herdenken is meerstemmig
Bij elke oorlog komt verwoesting en geweld kijken, bij elke oorlog vallen slachtoffers, en elke oorlog heeft een grote impact op de levens van overlevenden en nabestaanden. Vele Nederlanders hebben ervaringen met dergelijke recente voorbeelden van oorlog, vervolging en geweld. Daarom legt het comité verbindingen tussen de Tweede Wereldoorlog en andere oorlogs- en conflictervaringen.
5. Herdenken is veranderlijk
Herdenken moet blijven aansluiten bij de behoeften van de samenleving. De vorm waarin we herdenken is daarom altijd in beweging. Om de traditie herkenbaar te houden, gaat dat altijd in kleine, maar doelgerichte stappen.
Vijf accenten bij vieren
De volgende vijf accenten geven weer wat het comité als de kern van vieren ziet. Ze zijn van toepassing op de gehele, landelijke Nationale Viering op 5 mei:
1. We staan stil bij de Bevrijding
Op 5 mei staan we stil bij het historische moment van de bevrijdingvan Nederland op 5 mei 1945. In het besef dat de bevrijding regionaal op verschillende momenten werkelijkheid werd en Japan in Nederlands-Indië/Indonesië pas op 15 augustus 1945 capituleerde. We vieren op 5 mei dat we vrij zijn van oorlog, en staan daarbij stil dat dat elkders in de wereld niet het geval is.
2. We vieren vrijheid en democratie
Op 5 mei vieren we ook dat we sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in een democratische rechtsstaat leven die onze vrijheden waarborgt en die beschermd moet worden. 5 mei is daarmee niet alleen Bevrijdingsdag, maar ook in toenemende mate een Dag van de Vrijheid.
3. We staan stil bij hedendaagse (on)vrijheid
Huidige conflicten en oorlogen hebben impact op ons vrijheidsbegrip. 5 mei is bij uitstek een dag waarop ook deze ervaringen aan bod kunnen komen. Ook hier leggen we waar passend de verbinding met de Tweede Wereldoorlog.
4. We vieren samen
We zijn een divers land waarin iedereen zich uitgenodigd moet kunnen voelen om samen de vrijheid te vieren. Door het gesprek met elkaar aan te gaan en verhalen te ddelen over vrijheid en onvrijheid zoeken we de verbinding op en ontstaat een meerstemmige 5 mei-viering, waarin iedereen zich kan herkennen ongeacht al onze verschillen op het gebied van cultuur, identiteit, gender, beperking, seksuele oriëntatie, religie, sociaaleconomische status, opleidingsniveau en leeftijd.
5. We staan stil bij het belang van gemeenschappelijke vrijheid
Zonder gemeenschappelijke vrijheid kunnen ook onze individuele vrijheden niet bestaan. Kennis over gemeenschappelijke vrijheid en over de waarde en de betekenis van de democratie en de rechtsstaat zijn daarom belangrijk.